Het F-gasetiket op apparatuur: welke gegevens verplicht zijn

Kort antwoord

De basisregel is een marktvoorwaarde, geen aanbeveling.

• Wat op het etiket staat volgt uit artikel 12, lid 3: de vermelding dat de apparatuur gefluoreerde broeikasgassen bevat of nodig heeft, de door de industrie aanvaarde benaming van het gas of de chemische naam, en de hoeveelheid uitgedrukt in gewicht en CO2-equivalent, met het aardopwarmingsvermogen.
• Hoe het wordt geschreven volgt uit Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174: de tekst “bevat gefluoreerde broeikasgassen” in artikel 1, lid 3, en de eenheden in artikel 1, lid 4.
• Waar en in welke taal volgt uit artikel 12, lid 4: nabij de service-aansluitingen voor het vullen of terugwinnen, of op het gedeelte dat het gas bevat, duidelijk leesbaar en onuitwisbaar, gesteld in de officiële talen van de lidstaat waarin het product in de handel wordt gebracht, wordt aangeboden of wordt geleverd.

Welke apparatuur moet worden geëtiketteerd

Artikel 12, lid 1, somt negen categorieën op. Voor een koeltechnisch bedrijf tellen vooral de eerste vijf en de laatste.

• punt a) koelingapparatuur;
• punt b) klimaatregelingsapparatuur;
• punt c) warmtepompen;
• punt d) brandbeveiligingsapparatuur;
• punt e) elektrische schakelinrichtingen;
• punt i) organische rankinecycli.

De punten f), g) en h) dekken spuitbussen inclusief doseerinhalatoren, alle houders van gefluoreerde broeikasgassen en oplosmiddelen op basis daarvan. Houders hebben een eigen regime, met de bijzondere teksten van de leden 7 tot en met 14, die apart worden behandeld.

De voorwaarde knoopt aan bij drie verschillende handelingen, niet alleen bij de eerste verkoop: in de handel brengen, verder leveren en aanbieden aan andere personen. Een toestel dat op voorraad staat en later wordt doorverkocht, moet dus een conform etiket dragen.

Twee andere categorieën hebben eigen regels in hetzelfde artikel. Lid 5 bepaalt dat schuimen en vooraf gemengde polyolen met in de bijlagen I en II vermelde gefluoreerde broeikasgassen niet in de handel mogen worden gebracht, aangeboden of geleverd tenzij de gassen zijn aangegeven op een etiket met de door de industrie aanvaarde benaming of, bij gebreke daarvan, de chemische naam, en dat bij schuimpanelen en gelamineerde platen die informatie duidelijk en onuitwisbaar op de panelen of platen wordt vermeld. Artikel 1, lid 8, van Verordening (EU) 2024/2174 voegt daaraan toe dat de apparatuur uit de punten a), b) en c) die met door gefluoreerde broeikasgassen geëxpandeerd schuim is geïsoleerd, moet worden voorzien van een etiket met de tekst “schuim bevat gefluoreerde broeikasgassen”.

De verplichte inhoud, regel voor regel

Artikel 12, lid 3, kent drie lagen: altijd verplichte informatie, informatie voor zover van toepassing, en een regel voor herëtikettering.

De eenheden staan in de uitvoeringshandeling, niet in de verordening. Artikel 1, lid 4, van Verordening (EU) 2024/2174: informatie over het gewicht moet worden uitgedrukt in kilogram of gram en het CO2-equivalent in ton, waarbij gebruik wordt gemaakt van de waarden in de kolom “GWP” in de bijlagen I, II en III bij Verordening (EU) 2024/573.

Daaruit volgt een eenvoudige ingangscontrole: staat op het typeplaatje alleen de massa in kilogram, zonder ton CO2-equivalent en zonder aardopwarmingsvermogen, dan is het etiket onvolledig. Hoe het CO2-equivalent wordt berekend, legt de gids over het CO2-equivalent uit.

Herëtikettering na ombouw. De derde alinea van lid 3: wanneer producten of apparatuur zijn omgebouwd en de gefluoreerde broeikasgassen zijn gewijzigd, worden zij opnieuw geëtiketteerd met bijgewerkte informatie. Wat dat voor de ombouwopdracht betekent, staat in de gids over drop-in en ombouw.

Gas dat op locatie wordt toegevoegd: de ruimte op het etiket

De regel die het vaakst over het hoofd wordt gezien, gaat juist over de situatie op de werkplek: het toestel komt voorgevuld uit de fabriek en het circuit wordt bij de montage aangevuld.

Drie praktische gevolgen, alle drie in de tekst zelf terug te vinden.

• De fabrikant laat de ruimte open. Het etiket moet plaats bieden aan twee extra waarden: de buiten de fabriek toegevoegde hoeveelheid en het resulterende totaal.
• De leverancier of de installateur vult in. De tekst noemt hen uitdrukkelijk als degenen die de waarden invullen.
• Het moment ligt vóór de ingebruikname. Niet bij de eerste servicebeurt, niet bij de eerste lekcontrole.

Het zo verkregen totaal blijft niet op het etiket. Het is ook de basis om de apparatuur in te delen ten opzichte van de drempels voor lekcontrole, want artikel 5 werkt met ton CO2-equivalent en met kilogram. De daaruit volgende intervallen staan in de gids over de frequentie van lekcontroles, en de gegevens voor het register in de gids over het installatieregister.

Bij verkoop van zulke voorgevulde apparatuur aan een eindgebruiker komt de bewijsvoorwaarde van artikel 11, lid 7, erbij, toegelicht in de gids over verkoop aan eindgebruikers.

Vorm, leesbaarheid, plaatsing, taal

Artikel 12, lid 4, stelt drie eigenschappen en noemt twee mogelijke plaatsen.

• Duidelijk leesbaar en onuitwisbaar. De eerste eis van het lid.
• Plaatsing: nabij de service-aansluitingen voor het vullen of terugwinnen van het gefluoreerde broeikasgas, punt a), of op het gedeelte van het product of de apparatuur dat het gas bevat, punt b).
• Taal: het etiket is gesteld in de officiële talen van de lidstaat waarin het product of de apparatuur in de handel wordt gebracht, wordt aangeboden of wordt geleverd. Niet die van het land van fabricage en niet die van het land van verzending.

De uitvoeringsverordening voegt eisen aan zichtbaarheid en duurzaamheid toe:

Voor kleine producten is er een uitlaatklep, maar alleen voor bepaalde categorieën. Artikel 1, lid 10, staat toe dat, wanneer de afmetingen van een product uit artikel 12, lid 1, punten f) tot en met h), de leesbaarheid van de volledige informatie onmogelijk maken, de tekst “Bevat gefluoreerde broeikasgassen” in de reeds op het product gebruikte talen wordt aangevuld met een digitaal leesbare verwijzing naar de informatie van artikel 12, lid 3, punten b) en c). Let op: de punten a) tot en met e) en i), dus koelingapparatuur, klimaatregelingsapparatuur, warmtepompen, brandbeveiliging, schakelinrichtingen en rankinecycli, vallen niet onder die afwijking.

Extra vermeldingen, handleidingen en reclame

Boven op de basisinhoud verlangt artikel 12 extra vermeldingen in nauw omschreven situaties.

Vrijstellingen. Lid 2: producten of apparatuur waarvoor een vrijstelling geldt als bedoeld in artikel 11, lid 5, en die met in deel 1 van bijlage I vermelde gassen waarvoor een vrijstelling geldt als bedoeld in artikel 16, lid 4, worden dienovereenkomstig geëtiketteerd, met vermelding van de einddatum van de vrijstelling, en met de vermelding dat zij uitsluitend mogen worden gebruikt voor het doel waarvoor de vrijstelling is verleend.

Veiligheidseisen. Lid 15 verlangt dat in de daar genoemde gevallen uit bijlage IV op het etiket wordt vermeld dat het product of de apparatuur alleen mag worden gebruikt indien dat volgens de veiligheidseisen of nationale veiligheidsnormen vereist is, en dat die eisen of normen op het etiket worden vermeld. Artikel 1, lid 12, van Verordening (EU) 2024/2174 geeft de exacte teksten, van toepassing met ingang van de in bijlage IV gespecificeerde ingangsdata van verboden. Voor de in punt a) van dat lid bedoelde apparatuur luidt de tekst “Verboden in bedrijf te stellen, tenzij dat nodig is op grond van veiligheidseisen die op het bedrijfsterrein moeten worden toegepast”, aangevuld met een verwijzing naar de toepasselijke veiligheidseis of, indien die vóór het in de handel brengen niet kan worden gespecificeerd, met ruimte op het etiket die de leverancier, installateur of exploitant vóór de ingebruikname invult.

Handleidingen en reclame. Lid 16 bestaat uit twee afzonderlijke alinea's:

• de in de leden 3 en 5 bedoelde informatie wordt opgenomen in de handleidingen van de betrokken producten en apparatuur;
• bij producten en apparatuur met in de bijlagen I en II opgenomen gefluoreerde broeikasgassen met een aardopwarmingsvermogen van 150 of meer wordt die informatie ook opgenomen in beschrijvingen voor reclamedoeleinden.

De tweede alinea maakt van een producteis een catalogus- en advertentie-eis. Een advertentie voor apparatuur met R-410A of R-134a valt eronder; koudemiddelen met een aardopwarmingsvermogen onder de drempel niet. De regelgevingsstatus per gas staat samengevat op de productpagina's, bijvoorbeeld R-410A en R-32.

Ten slotte verklaren de leden 17 en 18 waarom de vormdetails in een apart besluit staan: de Commissie kan door middel van uitvoeringshandelingen de vorm van de etiketten van lid 1 en de leden 4 tot en met 15 bepalen, en is bevoegd gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van de etiketteringsvoorschriften van de leden 4 tot en met 15, indien zulks passend is in het licht van de commerciële of technologische ontwikkeling.

Sinds wanneer deze regels gelden

De data doen ertoe, want een toestel uit voorraad kan een etiket dragen dat onder het vorige regime is opgesteld.

Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174 is vastgesteld op 2 september 2024 en bekendgemaakt op 3 september 2024; artikel 3 bepaalt inwerkingtreding op de twintigste dag na de bekendmaking en toepassing vanaf 1 januari 2025. Artikel 2 trekt Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2068 in; verwijzingen daarnaar gelden als verwijzingen naar het nieuwe besluit volgens de concordantietabel in de bijlage.

Overweging 7 van de uitvoeringsverordening merkt op dat bij de handhaving rekening moet worden gehouden met de regelgevingsprocessen voor het wijzigen van bestaande etiketteringsvoorschriften of met het proces van herëtikettering van apparatuur of producten die al in de handel zijn gebracht in de EU. Een overweging schept geen afwijking, maar verklaart de benadering.

Komt het etiket van een geleverd toestel niet overeen met de begeleidende documenten, dan is de controleroute dezelfde als bij flessen: zie wat te doen als het etiket niet overeenkomt met het veiligheidsinformatieblad.

Etiketcontrole

• Zoek de verplichte tekst“bevat gefluoreerde broeikasgassen”, artikel 1, lid 3, van Verordening (EU) 2024/2174.
• Controleer de benaming van het gasArtikel 12, lid 3, punt b): de door de industrie aanvaarde benaming of anders de chemische naam.
• Controleer de drie getallenGewicht, CO2-equivalent en aardopwarmingsvermogen, op grond van artikel 12, lid 3, punt c).
• Controleer de eenhedenKilogram of gram voor het gewicht en ton voor het CO2-equivalent, artikel 1, lid 4, van Verordening (EU) 2024/2174.
• Zoek de ruimte voor de toegevoegde hoeveelheidArtikel 1, lid 5: in te vullen door de leverancier of de installateur vóór ingebruikname.
• Controleer de vermelding hermetisch geslotenArtikel 12, lid 3, tweede alinea, punt a), voor zover van toepassing.
• Controleer de taalArtikel 12, lid 4, tweede alinea: de officiële talen van de lidstaat van in de handel brengen, aanbieden of leveren.
• Controleer de plaatsingArtikel 12, lid 4, punten a) en b); artikel 1, lid 9, van Verordening (EU) 2024/2174.
• Controleer de handleidingArtikel 12, lid 16, eerste alinea: de informatie van de leden 3 en 5 hoort in de handleiding.
• Controleer de reclamebeschrijvingenArtikel 12, lid 16, tweede alinea, bij een aardopwarmingsvermogen van 150 of meer.
• Herëtiketteer na ombouwArtikel 12, lid 3, derde alinea: bijgewerkte informatie nadat het gas is gewijzigd.

Veelgestelde vragen

Officiële bronnen

Artikel 12 is volledig gelezen, lid voor lid, samen met artikel 1 van de uitvoeringsverordening over de vorm van de etiketten. Het ingetrokken besluit wordt alleen aangehaald vanwege de concordantietabel.

Actualiteit van deze pagina en aansprakelijkheid

Algemene informatie van EgoLog op basis van Verordening (EU) 2024/573 en Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174. Geen juridisch advies.

Bijlage IV en de etiketteringsvoorschriften kunnen op grond van artikel 12, lid 18, bij gedelegeerde handeling worden gewijzigd. Controleer de geldende tekst voordat u etiketten of plaatjes voor een productieserie bestelt.