Het korte antwoord
Hermetisch gesloten is geen commerciële omschrijving maar een juridische definitie met vier cumulatieve elementen. Voldoet de apparatuur eraan en is zij als zodanig geëtiketteerd, dan vervallen twee verplichtingen en blijven alle andere staan.
- Wat vervalt. De periodieke lekcontrole, onder de voorwaarden van artikel 5, lid 1, tweede en derde alinea, en daarmee het register van artikel 7, lid 1, dat aan de controleplicht is gekoppeld. Ook de verkoopvoorwaarde van artikel 11, lid 7, vervalt, want die is geschreven voor apparatuur die niet hermetisch gesloten is.
- Wat blijft. Het hele artikel 4: het verbod op opzettelijk uitstoten, de voorzorgsmaatregelen tegen onopzettelijke uitstoot en reparatie zonder onnodige vertraging. Ook de terugwinning van artikel 8, het etiket van artikel 12, de verboden van bijlage IV en de onderhoudsverboden van artikel 13 blijven.
- De etiketvoorwaarde is niet vrijblijvend. Artikel 5, lid 1, tweede alinea, verlangt dat de apparatuur als hermetisch gesloten apparatuur is geëtiketteerd; zonder vermelding geldt de vrijstelling niet, hoe dicht het systeem ook is.
Geen lijst van hermetisch gesloten producten, geen bevestiging van de status van een model, en geen nationale afvalregels, boetebedragen, prijzen of levertijden. De status van een concrete installatie blijkt uit de documentatie van de fabrikant en uit het etiket.
De definitie, element voor element
Artikel 3, punt 9, omschrijft hermetisch gesloten apparatuur als apparatuur waarvan alle onderdelen die gefluoreerde broeikasgassen bevatten, zijn afgedicht tijdens het vervaardigingsproces op de bedrijfsterreinen van de fabrikant door lassen, solderen of een soortgelijke permanente verbinding, met inbegrip van afgeschermde kleppen of afgeschermde service-aansluitingen, die reparatie of verwijdering op adequate wijze mogelijk maken, en waarvan de verbindingspunten in het gesloten systeem een geteste lekkage van minder dan 3 gram per jaar hebben onder een druk van minstens een vierde van de maximaal toegestane druk.
| Element | Wat de tekst verlangt | Praktisch gevolg |
|---|---|---|
| Alle gasvoerende onderdelen | Geen uitzondering voor enig deel van het circuit | Eén demontabele verbinding in het gaspad doet de status vervallen |
| Tijdens het vervaardigingsproces, op de bedrijfsterreinen van de fabrikant | De afdichting gebeurt in de fabriek | Een op locatie gemaakte afdichting telt niet mee |
| Lassen, solderen of soortgelijke permanente verbinding | Permanente verbindingen; afgeschermde kleppen en service-aansluitingen zijn toegestaan | Een afgeschermde service-aansluiting breekt de definitie niet |
| Geteste lekkage onder 3 g per jaar | Getest, bij minstens een vierde van de maximaal toegestane druk | Het is een gemeten waarde die uit de documentatie van de fabrikant moet blijken |
Niet verwarren met zelfstandig. Artikel 3, punt 38, omschrijft afzonderlijk zelfstandige apparatuur als een volledig fabrieksmatig vervaardigd systeem in een geschikt frame of omhulsel, dat afsluitkleppen kan bevatten en waarin geen gasvoerende onderdelen ter plaatse worden aangesloten. Bijlage IV gebruikt in de punten 3, 4 en 8 de term zelfstandig, niet hermetisch gesloten. Apparatuur kan zelfstandig zijn zonder hermetisch gesloten te zijn, als zij niet de door punt 9 vereiste geteste lekkage heeft.
Splitsystemen vallen erbuiten. Artikel 3, punt 39, omschrijft het splitsysteem als een systeem van via koudemiddelleidingen verbonden eenheden die een afzonderlijke maar onderling verbonden eenheid vormen, waarbij componenten van het koudemiddelcircuit op de plaats van gebruik moeten worden geïnstalleerd en aangesloten. Aansluiten op locatie is rechtstreeks in strijd met de eis van fabrieksafdichting.
De etiketvermelding: de voorwaarde die de vrijstelling activeert
Artikel 12, lid 3, tweede alinea, punt a), bepaalt dat het etiket in voorkomend geval vermeldt dat de gefluoreerde broeikasgassen zich in hermetisch gesloten apparatuur bevinden. Dat is de vermelding waarnaar artikel 5, lid 1, tweede alinea, verwijst wanneer het de vrijstelling afhankelijk maakt van etikettering.
De rest van de etiketinhoud blijft die van artikel 12, lid 3, eerste alinea: de vermelding dat het product of de apparatuur gefluoreerde broeikasgassen bevat of dat de werking ervan daarop berust, de aanvaarde industriële benaming van het gas of, bij gebreke daarvan, de chemische naam, en de hoeveelheid uitgedrukt in gewicht en in CO2-equivalent samen met het aardopwarmingsvermogen. Artikel 12, lid 4, verlangt dat het etiket duidelijk leesbaar en onuitwisbaar is, aangebracht naast de service-aansluitingen voor het vullen of terugwinnen dan wel op het gasvoerende deel, en gesteld in de officiële talen van de lidstaat waar het goed in de handel wordt gebracht, beschikbaar wordt gesteld of wordt geleverd.
Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174 legt voor diverse vermeldingen een vaste tekst vast — bijvoorbeeld contains fluorinated greenhouse gases in artikel 1, lid 3, 100 % Recycled en 100 % Reclaimed in lid 7, of de vermelding over isolatieschuim in lid 8. Voor de vermelding van hermetisch gesloten apparatuur schrijft zij geen vaste tekst voor. De formulering blijft aan de fabrikant, mits de vermelding aanwezig en leesbaar is.
Zijn de gassen gewisseld, dan verlangt artikel 12, lid 3, derde alinea, heretikettering met bijgewerkte gegevens. De volledige etiketinhoud staat in het etiket van de apparatuur.
De vrijstelling van lekcontrole en de grenzen ervan
Artikel 5, lid 1, eerste alinea, geeft de hoofdregel: controle is vereist vanaf 5 ton CO2-equivalent van de in bijlage I vermelde gassen, of vanaf 1 kilogram van de in deel 1 van bijlage II vermelde gassen die niet in schuim zijn vervat.
De tweede alinea formuleert de uitzondering: hermetisch gesloten apparatuur wordt niet op lekken gecontroleerd, mits die is geëtiketteerd als hermetisch gesloten apparatuur en aan een van de volgende voorwaarden voldoet:
- punt a): zij bevat minder dan 10 ton CO2-equivalent van in bijlage I vermelde gefluoreerde broeikasgassen; of
- punt b): zij bevat minder dan 2 kilogram van in deel 1 van bijlage II vermelde gefluoreerde broeikasgassen.
De derde alinea voegt een afzonderlijke afwijking toe: wanneer hermetisch gesloten apparatuur in residentiële gebouwen is geïnstalleerd, wordt die niet op lekken gecontroleerd indien zij minder dan 3 kilogram gefluoreerde broeikasgassen bevat, mits zij als hermetisch gesloten is geëtiketteerd. Hier gebruikt de tekst een kilogramwaarde die niet afhangt van de bijlage waarin het gas staat.
| Situatie | Drempel van de vrijstelling | Rechtsgrond |
|---|---|---|
| Geëtiketteerde hermetisch gesloten apparatuur, gas uit bijlage I | Onder 10 ton CO2-equivalent | Artikel 5, lid 1, tweede alinea, punt a) |
| Geëtiketteerde hermetisch gesloten apparatuur, gas uit deel 1 van bijlage II | Onder 2 kilogram | Artikel 5, lid 1, tweede alinea, punt b) |
| Geëtiketteerde hermetisch gesloten apparatuur in een residentieel gebouw | Onder 3 kilogram gefluoreerde broeikasgassen | Artikel 5, lid 1, derde alinea |
Boven die drempels keert de hermetisch gesloten apparatuur terug in het gewone regime: controle in de intervallen van artikel 5, lid 6, en registers op grond van artikel 7, lid 1. De vierde alinea van artikel 5, lid 1, behandelt elektrische schakelinrichtingen afzonderlijk, met eigen voorwaarden; dat is een parallel regime, geen variant van het hermetische.
De intervallen en de berekening van de drempels staan in de controlefrequentie, en de verplichtingen die onder de drempel blijven in installatie onder de drempel.
Wat nooit verandert
De vrijstelling betreft één verplichting. Voor de rest behandelt de verordening hermetisch gesloten apparatuur precies als elke andere.
- Artikel 4, lid 1: het opzettelijk uitstoten in de atmosfeer is verboden wanneer dat technisch niet noodzakelijk is voor het beoogde gebruik.
- Artikel 4, lid 3: exploitanten, fabrikanten en ondernemingen die de apparatuur tijdens vervoer of opslag onder zich hebben, nemen alle noodzakelijke voorzorgsmaatregelen tegen onopzettelijke uitstoot en alle haalbare maatregelen om lekkage te beperken.
- Artikel 4, lid 5: wordt een lekkage vastgesteld, dan wordt de apparatuur zonder onnodige vertraging gerepareerd. De controle na reparatie in de tweede alinea geldt echter alleen voor apparatuur die op grond van artikel 5, lid 1, controleplichtig is.
- Artikel 8, leden 1 en 2: exploitanten zorgen voor terugwinning van de gassen en, na buitendienststelling, voor recycling, regeneratie of vernietiging; punt a) van lid 2 dekt de koelcircuits van koel- en klimaatregelingsapparatuur en warmtepompen, zonder uitzondering voor hermetisch gesloten eenheden. Lid 10 dekt de niet genoemde producten en apparatuur.
- Artikel 11, lid 1, en bijlage IV: de verboden op het in de handel brengen gelden per productcategorie, niet per afdichtingswijze.
- Artikel 13: de gebruiksbeperkingen, waaronder de GWP-2 500-regel van lid 3, gelden voor alle koelapparatuur.
- Artikel 12: de etikettering, met de hierboven beschreven extra vermelding.
Een vaak over het hoofd gezien gevolg betreft het einde van de levensduur. Een klein hermetisch gesloten toestel is niet controleplichtig, maar wel terugwinplichtig. Komt het in de stroom van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur, dan geldt bovendien artikel 9 van de verordening: de lidstaten zorgen ervoor dat uiterlijk op 31 december 2027 de financieringsverplichtingen voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur als bedoeld in de artikelen 12 en 13 van Richtlijn 2012/19/EU ook de financiering omvatten van de terugwinning en van de recycling, regeneratie of vernietiging van gefluoreerde broeikasgassen uit producten die vanaf 11 maart 2024 in de handel zijn gebracht.
De stappen van de terugwinning staan in de terugwinplicht.
Verkoop aan een eindgebruiker
Artikel 11, lid 7, is negatief geformuleerd, en daar draait het om: niet-hermetisch gesloten apparatuur die is gevuld met in bijlage I en in deel 1 van bijlage II vermelde gefluoreerde broeikasgassen mag uitsluitend aan een eindgebruiker worden verkocht indien wordt aangetoond dat de installatie wordt verricht door een overeenkomstig artikel 10 gecertificeerde onderneming.
In spiegelbeeld legt artikel 7, lid 4, alleen registerplichten op aan ondernemingen die niet-hermetisch gesloten apparatuur met zulke gassen verkopen: een register van de verkochte apparatuur en van de gecertificeerde ondernemingen die de installatie zullen uitvoeren, ten minste vijf jaar te bewaren en op verzoek ter beschikking te stellen van de bevoegde autoriteit.
Dat hermetisch gesloten apparatuur zonder bewijs van de installateur mag worden verkocht, betekent niet dat iedereen gas mag kopen. Artikel 11, lid 6, over de aankoop van gefluoreerde broeikasgassen in bulk, blijft onaangetast. Het betekent evenmin dat de apparatuur in de handel mag worden gebracht als zij onder een verbod van bijlage IV valt.
De regel over de verkoop van voorgevulde apparatuur wordt uitgewerkt in verkoop van voorgevulde apparatuur, en de verkoop van gas in bulk in verkoop aan servicebedrijven.
Certificaten en het getal van 6 kilogram
Hermetische afdichting komt ook terug in het certificeringsregime, maar met andere getallen dan in artikel 5. Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 stelt de certificaattypen vast in artikel 3, lid 2, en twee daarvan gebruiken een verdubbelde drempel voor als zodanig geëtiketteerde hermetisch gesloten systemen:
- Certificaat A2 dekt alle activiteiten van artikel 2, lid 1, voor gefluoreerde broeikasgassen en koolwaterstoffen, beperkt tot apparatuur met een vulling van minder dan 3 kilogram of, bij als zodanig geëtiketteerde hermetisch gesloten systemen, minder dan 6 kilogram.
- Certificaat D dekt alleen terugwinning, bij apparatuur met minder dan 3 kilogram gefluoreerde broeikasgassen of, bij geëtiketteerde hermetisch gesloten systemen, minder dan 6 kilogram.
Artikel 3, lid 3, punt b), van dezelfde verordening voegt een smalle vrijstelling toe: terugwinning van gefluoreerde broeikasgassen uit apparatuur die onder Richtlijn 2012/19/EU valt, met een vulling van minder dan 3 kilogram en minder dan 5 ton CO2-equivalent, in ruimten met een vergunning overeenkomstig artikel 9, leden 1 en 2, van die richtlijn, door personen in dienst van de vergunninghouder die een opleiding op het niveau van certificaat D hebben gevolgd, bevestigd door een bekwaamheidsattest van de vergunninghouder.
Let op de herkomst van deze getallen: de 3 en 6 kilogram staan in de uitvoeringsverordening over certificering, niet in artikel 5. Zij bepalen wat een monteur mag doen, niet of de apparatuur moet worden gecontroleerd. Alle categorieën staan in certificaatcategorieën.
Ook de certificeringsplicht voor de rechtspersoon in artikel 10, lid 2, van Verordening (EU) 2024/573 kent geen uitzondering voor hermetisch gesloten apparatuur: zij knoopt aan bij de apparatuurlijsten van artikel 5, leden 2 en 3.
Checklist
- Vraag het document over de geteste lekkageArtikel 3, punt 9: minder dan 3 gram per jaar bij minstens een vierde van de maximaal toegestane druk.
- Controleer waar de afdichting is gemaaktArtikel 3, punt 9, verlangt afdichting tijdens het vervaardigingsproces op de bedrijfsterreinen van de fabrikant.
- Zoek de vermelding op het etiketArtikel 12, lid 3, tweede alinea, punt a); zonder die vermelding geldt de vrijstelling van artikel 5, lid 1, niet.
- Vergelijk de vulling met de juiste drempel10 ton CO2-equivalent voor bijlage I, 2 kilogram voor deel 1 van bijlage II, 3 kilogram in residentiële gebouwen.
- Verwar hermetisch gesloten niet met zelfstandigArtikel 3, punten 9 en 38, zijn verschillende definities; bijlage IV gebruikt zelfstandig.
- Houd de verplichtingen van artikel 4 in standHet uitstootverbod, de voorzorgsmaatregelen en reparatie zonder onnodige vertraging blijven volledig van toepassing.
- Plan terugwinning aan het levenseindeArtikel 8, leden 1 en 2, punt a), zonder uitzondering voor hermetisch gesloten eenheden.
- Controleer bij verkoop welke regel geldtArtikel 11, lid 7, en artikel 7, lid 4, gaan over apparatuur die niet hermetisch gesloten is.
Veelgestelde vragen
Kan een splitsysteem hermetisch gesloten zijn?
Niet wanneer het wordt geïnstalleerd zoals artikel 3, punt 39, beschrijft, namelijk door componenten van het koudemiddelcircuit op de plaats van gebruik aan te sluiten. De definitie in punt 9 verlangt dat alle gasvoerende onderdelen tijdens het vervaardigingsproces op de bedrijfsterreinen van de fabrikant worden afgedicht. Aansluiten op locatie is daarmee in strijd.
Doen afgeschermde service-aansluitingen de status vervallen?
Nee. Artikel 3, punt 9, stelt uitdrukkelijk dat de afdichting afgeschermde kleppen of afgeschermde service-aansluitingen kan omvatten die reparatie of verwijdering op adequate wijze mogelijk maken. Waar het om gaat is dat de verbindingspunten in het gesloten systeem de vereiste geteste lekkage halen.
Wat als het etiket ontbreekt?
Dan geldt het gewone regime. Artikel 5, lid 1, tweede alinea, maakt de vrijstelling afhankelijk van het feit dat de apparatuur als hermetisch gesloten is geëtiketteerd. Zonder vermelding is lekcontrole vereist zodra de vulling de drempel van de eerste alinea bereikt, en daarmee ook het register van artikel 7, lid 1.
Heeft vrijgestelde hermetisch gesloten apparatuur een register nodig?
Artikel 7, lid 1, koppelt het register aan de controleplicht op grond van artikel 5, lid 1. Geldt de vrijstelling, dan legt dat artikel geen register op. Nuttig blijven wel de documenten die het recht op de vrijstelling aantonen: het etiket en de documentatie van de fabrikant over de geteste lekkage.
Geldt het getal van 6 kilogram uit de certificaten ook voor lekcontroles?
Nee. De 6 kilogram staan in artikel 3, lid 2, punten b) en e), van Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 en bakenen af wat de houder van een A2- of D-certificaat mag doen. De controledrempels zijn die van artikel 5, lid 1, van Verordening (EU) 2024/573.
Gaan de verboden van bijlage IV aan hermetisch gesloten apparatuur voorbij?
Nee. Bijlage IV geldt per categorie producten en apparatuur en gebruikt in de punten 3, 4 en 8 de term zelfstandig, gedefinieerd in artikel 3, punt 38, niet de term hermetisch gesloten uit punt 9. Controleer de post op categorie van apparatuur en op het GWP van het gas.
Officiële bronnen
De aangehaalde definities en artikelen zijn geverifieerd in de tekst van het Publicatieblad, samen met de uitvoeringsverordeningen over etikettering en certificering.
Actualiteit van deze pagina en aansprakelijkheidsgrenzen
Deze pagina legt de definitie en de juridische gevolgen ervan uit. Zij bevestigt niet dat een bepaald product hermetisch gesloten is: die hoedanigheid volgt uit de bouwwijze en de geteste lekkage, zoals gedocumenteerd door de fabrikant. De pagina bevat geen nationale afvalregels en geen boetebedragen.
Algemene informatie, opgesteld door EgoLog op basis van de officiële teksten. Het is geen juridisch advies.
Het openen van een circuit, ook van een hermetisch gesloten circuit, gebeurt alleen door personeel met het certificaat dat artikel 10 van Verordening (EU) 2024/573 en Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 vereisen. Voor brandbare koudemiddelen, zie veiligheidsklassen.