Kort antwoord
De vier woorden zijn geen commerciële synoniemen, maar gedefinieerde begrippen. Terugwinning is het verzamelen en opslaan van het gas uit apparatuur. Recycling is het hergebruik van teruggewonnen gas na een basisreiniging. Regeneratie is opwerking tot een prestatie gelijkwaardig aan die van een nieuwe stof, in een erkende regeneratie-installatie. Nieuw betekent een stof die niet eerder is gebruikt.
Het verschil heeft drie praktische gevolgen: teruggewonnen gas mag pas na recycling of regeneratie worden gebruikt om bij te vullen (artikel 8, lid 6); een fles met geregenereerd of gerecycled gas moet als zodanig worden geëtiketteerd, bij regeneratie met het partijnummer en de naam en het adres van de installatie (artikel 12, lid 7); en sommige serviceverboden gelden voor geregenereerd of gerecycled gas later (artikel 13).
Gerecycled en geregenereerd zijn niet hetzelfde en vervangen elkaar op papier niet. Een partij die als gerecycled wordt omschreven voldoet niet aan de geschreven voorwaarden voor geregenereerd, hoe schoon ze ook is.
Zij beweert niet dat geregenereerd of gerecycled gas buiten het HFK-quotum valt. Artikel 16, lid 2, somt de afwijkingen van de quotumvereiste op, en geregenereerd of gerecycled gas staat daar niet tussen. Wat de tekst er wel over zegt, staat hieronder met de precieze artikelen. Je vindt hier evenmin prijzen, beschikbaarheid, levertijden of interne specificaties van een regeneratie-installatie.
De definities van artikel 3, naast elkaar
Alle vier de begrippen staan in artikel 3 van Verordening (EU) 2024/573. De tekst is kort en verdient het om precies te worden gelezen:
Terugwinning: het verzamelen en opslaan van gefluoreerde broeikasgassen uit houders, producten en apparatuur tijdens onderhoud of service, of vóór de verwijdering van de houders, producten of apparatuur.
Recycling: het hergebruik van een teruggewonnen gefluoreerd broeikasgas na een basisreinigingsproces, met inbegrip van filtreren en drogen.
Regeneratie: de opwerking van een teruggewonnen gefluoreerd broeikasgas tot een prestatie die gelijkwaardig is aan die van een nieuwe stof, rekening houdend met het beoogde gebruik, in erkende regeneratie-installaties die beschikken over de passende apparatuur en procedures om die gassen te regenereren en die het vereiste kwaliteitsniveau kunnen beoordelen en certificeren.
Nieuwe stof: een stof die niet eerder is gebruikt.
Drie elementen in de definitie van regeneratie onderscheiden haar van recycling: de prestatie gelijkwaardig aan die van een nieuwe stof, de erkende installatie met passende apparatuur en procedures, en het vermogen van die installatie om het kwaliteitsniveau te beoordelen en te certificeren. Recycling vraagt geen van die drie; zij vraagt alleen een basisreiniging met filtreren en drogen.
| Begrip | Wat het inhoudt | Wie het mag doen | Grondslag |
|---|---|---|---|
| Terugwinning | Verzamelen en opslaan uit apparatuur of houder | Personen gecertificeerd op grond van artikel 10 | Artikel 3, punt 11; artikel 8, lid 1 |
| Recycling | Basisreiniging: filtreren en drogen | De definitie noemt geen specifieke erkenning | Artikel 3, punt 12 |
| Regeneratie | Opwerking tot de prestatie van een nieuwe stof, met gecertificeerde kwaliteit | Erkende regeneratie-installaties | Artikel 3, punt 13 |
| Nieuw | Niet eerder gebruikte stof | Producenten; ingevoerd gas valt hieronder | Artikel 3, punt 19; artikel 22, lid 2 |
Die laatste regel verdient nadruk. Artikel 22, lid 2, bepaalt zonder voorwaarden dat in de Unie ingevoerde gefluoreerde broeikasgassen als nieuwe gassen worden beschouwd. Een van buiten de Unie aangevoerde partij kan niet als geregenereerd in de zin van de verordening worden gepresenteerd.
Wat je met teruggewonnen gas mag doen
De basisregel is kort en kent in de tekst geen uitzondering.
Teruggewonnen gefluoreerde broeikasgassen die in bijlage I en in deel 1 van bijlage II zijn opgenomen, mogen niet worden gebruikt voor het vullen of bijvullen van apparatuur, tenzij het gas is gerecycled of geregenereerd.
Anders gezegd: je wint terug, maar je vult het niet rechtstreeks terug. Tussen terugwinning en bijvullen hoort een recycling- of regeneratiestap. De gids over de terugwinplicht voor koudemiddel behandelt de terugwinplicht zelf uitvoerig.
De rest van artikel 8 maakt het beeld compleet:
- Artikel 8, lid 1 — exploitanten van apparatuur met gefluoreerde broeikasgassen zorgen ervoor dat die worden teruggewonnen en dat zij na de buitenbedrijfstelling van de apparatuur worden gerecycled, geregenereerd of vernietigd. De terugwinning gebeurt door natuurlijke personen die op grond van artikel 10 gecertificeerd zijn.
- Artikel 8, lid 7 — een onderneming die een houder gebruikt, zorgt onmiddellijk vóór de verwijdering ervan voor de terugwinning van eventuele restgassen, zodat die worden gerecycled, geregenereerd of vernietigd. Een lege fles is niet leeg.
- Artikel 8, lid 10 — voor producten en apparatuur buiten de lijsten van de leden 2, 3, 8 en 9 zorgen exploitanten voor terugwinning, tenzij wordt vastgesteld dat dit technisch niet haalbaar is of onevenredige kosten meebrengt, en zorgen zij ervoor dat de gassen worden gerecycled, geregenereerd of vernietigd.
- Artikel 8, lid 13 — de lidstaten bevorderen de terugwinning, recycling, regeneratie en vernietiging van de in de bijlagen I en II opgenomen gassen.
Niets hiervan maakt teruggewonnen gas op zichzelf tot een verkoopbaar product. Om aan iemand anders als koudemiddel ter beschikking te worden gesteld, moet het recycling of regeneratie hebben doorlopen en het bijbehorende etiket dragen.
Wat op de fles moet staan
Artikel 12, lid 7, is de kernbepaling voor een geregenereerde of gerecyclede partij:
Houders met geregenereerde of gerecyclede gefluoreerde broeikasgassen die in de bijlagen I en II zijn opgenomen, worden geëtiketteerd met de vermelding dat de stof is geregenereerd of gerecycled. In het geval van regeneratie worden gegevens over het partijnummer en de naam en het adres van de regeneratie-installatie in de Unie opgenomen.
Let op de asymmetrie: voor gerecycled gas volstaat de vermelding dat de stof is gerecycled; voor geregenereerd gas komen het partijnummer en de identiteit van de installatie erbij. Dat is precies de informatie die een geregenereerde partij controleerbaar maakt, en het ontbreken ervan is een signaal.
Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174 legt de precieze bewoordingen vast. Volgens artikel 1, lid 7, wordt op het etiket van de houder naargelang het geval opgenomen:
- "100 % Recycled" voor gerecyclede gassen uit de bijlagen I en II die geen nieuwe stoffen bevatten.
- "100 % Reclaimed" voor geregenereerde gassen uit de bijlagen I en II die geen nieuwe stoffen bevatten of, bij mengsels, waarbij de toevoeging van nieuwe stoffen om de samenstelling van het mengsel bij te stellen niet meer dan 10 % van de massa van het mengsel bedraagt.
Die drempel van 10 % is de enige hoeveelheid nieuwe stof die de tekst uitdrukkelijk toestaat in een partij met het etiket "100 % Reclaimed", en alleen bij mengsels, en alleen om de samenstelling bij te stellen.
De rest van het etiket blijft zoals gebruikelijk. Artikel 12, lid 3, verlangt de vermelding dat het product gefluoreerde broeikasgassen bevat, de in de sector aanvaarde benaming, de hoeveelheid in gewicht en in CO2-equivalent, en het GWP. Artikel 1, lid 3, van Verordening (EU) 2024/2174 voegt de tekst "contains fluorinated greenhouse gases" toe, en artikel 1, lid 4, bepaalt dat het gewicht in kilogram of gram en het CO2-equivalent in ton worden uitgedrukt, met de GWP-waarden uit de betrokken kolom van de bijlagen I, II en III. Artikel 12, lid 6, verlangt dat bijgevulde houders opnieuw worden geëtiketteerd met geactualiseerde informatie.
Moet de houder ook op grond van CLP worden geëtiketteerd, dan verlangt artikel 1, lid 6, van Verordening (EU) 2024/2174 dat deze informatie in de rubriek voor aanvullende informatie van het CLP-etiket als bedoeld in artikel 25 van Verordening (EG) nr. 1272/2008 staat. De volledige lijst van papieren die met een fles meereizen staat in de gids over de documenten bij een koudemiddelfles.
Waarom het bij service telt: de uitzonderingen van artikel 13
Artikel 13 verbiedt het gebruik van bepaalde gassen bij onderhoud en service van bestaande apparatuur. Voor geregenereerd en voor gerecycled gas gelden de verboden later of niet, onder precieze voorwaarden.
| Verbod | Waarop het ziet | Uitzondering voor geregenereerd en gerecycled |
|---|---|---|
| Artikel 13, lid 3 | GWP van 2 500 of meer bij service van koelapparatuur; vanaf 1 januari 2025 bij alle koelapparatuur | Geldt tot 1 januari 2030 niet voor geregenereerde en gerecyclede gassen uit bijlage I |
| Artikel 13, lid 4 | Vanaf 1 januari 2026 GWP van 2 500 of meer bij service van airconditioning en warmtepompen | Geldt tot 1 januari 2032 niet voor geregenereerde en gerecyclede gassen uit bijlage I |
| Artikel 13, lid 5 | Vanaf 1 januari 2032 GWP van 750 of meer bij service van stationaire koelapparatuur, met uitzondering van chillers | Geldt niet voor geregenereerde en gerecyclede gassen uit bijlage I, zonder einddatum in de tekst |
De voorwaarden verschillen tussen beide categorieën en moeten zorgvuldig worden gelezen:
- Voor geregenereerd gas — de uitzondering geldt alleen als de houders met die gassen overeenkomstig artikel 12, lid 7, zijn geëtiketteerd. Het etiket is geen administratief detail, het is de voorwaarde van de uitzondering.
- Voor gerecycled gas — de uitzondering geldt alleen als de gassen uit zulke apparatuur zijn teruggewonnen, en het gerecyclede gas mag alleen worden gebruikt door de onderneming die de terugwinning heeft uitgevoerd in het kader van onderhoud of service, of door de onderneming voor wie de terugwinning is uitgevoerd. Het is een gesloten kring, geen marktproduct.
Twee bepalingen zijn verder goed om te kennen. Artikel 13, lid 6, laat de Commissie toe om, op met redenen omkleed verzoek van een bevoegde autoriteit en wanneer haar beoordeling op een vastgesteld tekort aan geregenereerd of gerecycled gas wijst, bij uitvoeringshandeling een uitzondering op de verboden van lid 4 of 5 toe te staan voor ten hoogste 4 jaar. Artikel 13, lid 7, werkt bij SF6 de andere kant op: vanaf 1 januari 2035 is het gebruik van SF6 voor onderhoud of service van elektrische schakelapparatuur verboden tenzij het geregenereerd of gerecycled is, behalve wanneer wordt aangetoond dat geregenereerd of gerecycled SF6 om technische redenen niet bruikbaar of bij een noodreparatie niet beschikbaar is.
De volledige verbodskalender staat in de gids over de F-gassenverbodskalender.
Welke documenten aantonen dat een partij geregenereerd is
De verordening creëert geen enkel regeneratiecertificaat met een voorgeschreven format. Traceerbaarheid ontstaat uit elementen die er al zijn en die op elkaar moeten aansluiten.
- Het flesetiket — de vermelding van regeneratie of recycling en, bij regeneratie, het partijnummer en de naam en het adres van de regeneratie-installatie in de Unie (artikel 12, lid 7), in de bewoordingen van artikel 1, lid 7, van Verordening (EU) 2024/2174.
- Het veiligheidsinformatieblad — productidentiteit en samenstelling, in het format van Verordening (EU) 2020/878. De naam op het etiket en de naam in het blad moeten overeenkomen; artikel 18, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1272/2008 verlangt precies dat.
- Het handelsdocument — de factuur of pakbon die de partij met hetzelfde nummer aanduidt als het etiket. Kloppen de nummers niet, dan breekt het spoor daar af.
- Het installatieregister — artikel 7, lid 1, onder d), verlangt dat bij toegevoegde gassen de hoeveelheid en het type worden vastgelegd, of zij gerecycled of geregenereerd zijn, en de naam en het adres in de Unie van de recycling- of regeneratie-installatie en, in voorkomend geval, het certificaatnummer. Het is de enige plaats in de verordening waar die informatie verplicht wordt in de administratie van de exploitant.
- De bewaartermijn — artikel 7, lid 2, verlangt die gegevens ten minste 5 jaar te bewaren, zowel door de exploitant als, in kopie, door de onderneming die het werk uitvoerde, tenzij de informatie is opgeslagen in een databank van de bevoegde autoriteiten.
- De verkoopregistratie — artikel 7, lid 3, verplicht ondernemingen die gassen uit bijlage I of deel 1 van bijlage II leveren het certificaatnummer van elke koper en de hoeveelheden ten minste 5 jaar vast te leggen.
Het partijnummer op het etiket, het partijnummer op het handelsdocument en de gegevens in het installatieregister op grond van artikel 7, lid 1, onder d), moeten hetzelfde verhaal vertellen. Naam en adres van de installatie moeten in de Unie liggen, want de tekst van artikel 12, lid 7, zegt "in de Unie".
Komen etiket en veiligheidsinformatieblad niet overeen, lees dan wat je dan doet. Heb je reden om aan te nemen dat de partij niet is wat zij beweert, lees dan de gids over vervalst en illegaal koudemiddel. De uitwerking van de registratie staat in de gids over het F-gasinstallatieregister.
Rapportage en de positie ten opzichte van het quotum
Regeneratie is op zichzelf rapportageplichtig. Artikel 26, lid 6, verlangt dat uiterlijk 31 maart 2025 en daarna elk jaar elke onderneming die hoeveelheden van meer dan 1 metrische ton of 100 ton CO2-equivalent gefluoreerde broeikasgassen heeft geregenereerd, de in bijlage IX vermelde gegevens over elk van die stoffen voor dat kalenderjaar aan de Commissie rapporteert.
Bijlage IX, punt 8, zegt wat wordt gerapporteerd: de hoeveelheden van elke in de bijlagen I, II en III opgenomen stof die de onderneming heeft geregenereerd, en de voorraden aan het begin en het einde van de rapportageperiode van elke stof die op regeneratie wacht.
Artikel 16, lid 1, staat het in de handel brengen van fluorkoolwaterstoffen alleen toe voor zover aan producenten en importeurs quotum is toegewezen. Artikel 16, lid 2, somt de gevallen op waarin lid 1 niet geldt: invoer voor vernietiging, gebruik als grondstof, rechtstreekse levering voor uitvoer buiten de Unie, gebruik in militaire uitrusting en gebruik bij het etsen van halfgeleidermateriaal of het reinigen van CVD-kamers. Geregenereerd of gerecycled gas staat niet in die opsomming.
De twee plaatsen waar de tekst in kwantitatieve zin over geregenereerd gas spreekt zijn artikel 17, lid 1 — bij de berekening van de productie van fluorkoolwaterstoffen wordt geen hoeveelheid geregenereerde fluorkoolwaterstoffen meegeteld — en artikel 22, lid 2 — in de Unie ingevoerde gassen worden als nieuwe gassen beschouwd. Wil je geregenereerd gas in de handel brengen, bevestig dan je eigen quotumpositie bij je nationale bevoegde autoriteit voordat je handelt.
Aan de inkoopkant gelden de regels over wie bulkgas mag kopen ongeacht of de partij nieuw, gerecycled of geregenereerd is: zie de gids over wie koudemiddel mag kopen.
Checklist bij ontvangst van een geregenereerde partij
- Het etiket zegt uitdrukkelijk dat de stof is geregenereerd of gerecycledArtikel 12, lid 7. Zonder die vermelding kan de partij niet als geregenereerd worden behandeld.
- Bij regeneratie draagt het etiket het partijnummerArtikel 12, lid 7. Dat verbindt de fles met de installatie.
- Het etiket vermeldt naam en adres van de regeneratie-installatie in de UnieArtikel 12, lid 7. De tekst zegt uitdrukkelijk dat de installatie in de Unie ligt.
- De bewoordingen op het etiket komen overeen met Verordening (EU) 2024/2174Artikel 1, lid 7: 100 % Recycled of 100 % Reclaimed, naargelang het geval.
- Het partijnummer op het etiket komt overeen met het handelsdocumentKomt het niet overeen, stop dan hier en vraag schriftelijk om opheldering.
- Het veiligheidsinformatieblad noemt hetzelfde product als het etiketArtikel 18, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1272/2008.
- Je hebt gecontroleerd of de partij voor een uitzondering van artikel 13 is bedoeldDe uitzondering voor geregenereerd gas vereist het etiket van artikel 12, lid 7; die voor gerecycled gas vereist de gesloten kring.
- Je hebt de invoer voor het installatieregister klaargezetArtikel 7, lid 1, onder d): hoeveelheid, type, gerecycled of geregenereerd, naam en adres van de installatie, certificaatnummer indien aanwezig.
- Je hebt vastgelegd wie de gegevens bewaart en hoe langArtikel 7, lid 2: ten minste 5 jaar, bij de exploitant en in kopie bij de uitvoerende onderneming.
Veelgestelde vragen
Mag ik de installatie bijvullen met het gas dat ik er net uit heb teruggewonnen?
Niet rechtstreeks. Artikel 8, lid 6, bepaalt dat teruggewonnen gassen uit bijlage I en deel 1 van bijlage II niet mogen worden gebruikt voor het vullen of bijvullen van apparatuur, tenzij het gas is gerecycled of geregenereerd. Doet dezelfde onderneming die de terugwinning uitvoerde ook de recycling, dan geldt voor de uitzonderingen van artikel 13 de daar beschreven regel van de gesloten kring.
Wat is het praktische verschil tussen gerecycled en geregenereerd?
Recycling is volgens artikel 3, punt 12, hergebruik na een basisreiniging met filtreren en drogen. Regeneratie is volgens punt 13 opwerking tot een prestatie gelijkwaardig aan die van een nieuwe stof in een erkende installatie die het kwaliteitsniveau kan beoordelen en certificeren. Het gevolg op papier: geregenereerd gas krijgt een partijnummer en de identiteit van de installatie op het etiket, gerecycled gas niet.
Mag een geregenereerde partij nieuwe stof bevatten?
Bij mengsels ja, binnen een grens. Artikel 1, lid 7, onder b), van Verordening (EU) 2024/2174 staat het etiket "100 % Reclaimed" toe voor geregenereerde gassen zonder nieuwe stoffen of, bij mengsels, wanneer de toevoeging van nieuwe stoffen om de samenstelling bij te stellen niet meer dan 10 % van de massa van het mengsel bedraagt.
Mag ingevoerd gas als geregenereerd worden verkocht?
Nee. Artikel 22, lid 2, bepaalt dat in de Unie ingevoerde gefluoreerde broeikasgassen als nieuwe gassen worden beschouwd. Daarnaast verlangt artikel 12, lid 7, dat de naam en het adres van de regeneratie-installatie in de Unie liggen.
Moet ik de hoeveelheden die ik regenereer rapporteren?
Ja, boven de drempel. Artikel 26, lid 6, verlangt van elke onderneming die hoeveelheden van meer dan 1 metrische ton of 100 ton CO2-equivalent heeft geregenereerd, dat zij de gegevens van bijlage IX jaarlijks vóór 31 maart aan de Commissie rapporteert. Bijlage IX, punt 8, vraagt de geregenereerde hoeveelheden en de begin- en eindvoorraden die op regeneratie wachten.
Telt een lege fles nog mee?
Ja. Artikel 8, lid 7, verlangt dat een onderneming die een houder gebruikt, onmiddellijk vóór de verwijdering ervan zorgt voor terugwinning van eventuele restgassen, zodat die worden gerecycled, geregenereerd of vernietigd. Het restgas in een fles die je als leeg beschouwt hoort in die kring thuis, niet bij het schroot.
Officiële bronnen
De aangehaalde definities, plichten en drempels zijn rechtstreeks in de Publicatiebladtekst gelezen. De etikettekst komt uit de toepasselijke uitvoeringsverordening, de gevarenetiketteringsregels uit CLP.
Actualiteit van deze pagina en grenzen van de aansprakelijkheid
Deze pagina geeft de definities en plichten uit de F-gassenverordening weer. Zij bepaalt niet jouw positie ten opzichte van het HFK-quotum en bevestigt de status van een concrete partij niet. Voor een bepaalde partij is het bewijs de documentatie van de leverancier, niet een algemene pagina.
Algemene informatie van EgoLog op basis van de verordening en officieel materiaal van de Commissie. Het is geen juridisch advies.
Terugwinning, recycling en regeneratie betekenen omgaan met gassen onder druk en worden uitgevoerd door gecertificeerde personen. Bevestig de toepasselijke eisen bij je leverancier en je nationale bevoegde autoriteit.